Bundan 50 yıl evvel Amerikalı bilim insanı, bayan sosyolog Prof. Harriet Zuckerman bir çalışma yapar. Çalışmanın emeli bilim insanlarının tek başlarına mı yoksa küme halinde çalıştıklarında mı başarılı olduklarını anlamaktır. Harriet Zuckerman, 41 Nobel Mükafatı alan bilim insanı ile görüşür, araştırmalar yapar ve enteresan bir sonuçla karşılaşır. Nobel mükafatını kazandıktan sonra pek çok ödül sahibi bilim insanı çalışma kümelerine katılmada çekimser davranmıştır. Zira bütün bir kümenin çalışmasında, Nobel ödüllü oldukları için kendilerine daha fazla kredi verilmektedir ve bundan da rahatsızlık duymaktadırlar.. Halbuki yapılan çalışmanın başarısı tüm kümenin katkısına bağlıdır.
Sonuç olarak, en çok tanınan, ünlü olan kişi en büyük krediyi alan kişi olmaktadır. Hatta biri şöyle der, “Dünya birine kredi vermek konusunda çok enteresan bir yer. Bütün krediyi zati çoktan ünlü olmuş bireylere vermeye eğilimliler.”
Ünlü, güçlü bir insansan, yaptıkların daha çok konuşulur, çok az bir emeğin olsa bile tüm muvaffakiyet sana mal edilir. Ünlü değilsen başarılı olduğun konuşulmaz. Bugün toplumsal medya da en açık halini yansıtıyor sanırım.
Oysaki, her yaratıcı kişiliğin gerisinde pek çok kişin emeği vardır, bulunduğu vakitlerin ve yerlerin takviyesi vardır. Newton da en hoş biçimde bunu söylemiştir. “Eğer daha ileriyi görebildiysem bu devlerin omuzlarında durduğum içindir.”
Pazar günü “Survivor Panorama” isimli bir programa denk geldim, Survivor’un kendisini çok az izledim lakin panorama programımı ilgimi çekti. Adadan birinci haftada elenen bir yarışmacıyı programa konuk etmişlerdi ve neden elendiği ile ilgili konuşuyorlardı. Varılan sonuç ise çok değişikti; yarışmacı, oyunlarda kadrosuna da puan kazanmıştır ancak öteki yarışmacılara nazaran muvaffakiyetini çok vurgulamamış, konuşmamış, kadroda kendisini çok ön plana çıkarmamıştır. Daima ölçülü bir kişi de olmuştur. Yarışmacı en sonunda şöyle dedi, “Yaptıklarım esasen ortadaydı, görünüyordu, anlatmaya, tekrar vurgulamaya muhtaçlık duymadım“.
Ama programdakiler bunun kâfi olmadığını vurguladı. Tam da Zuckerman’ın keşfinin anlattığı üzere; Yapmak kâfi olmuyor.
Harriet Zuckerman bu keşfi yapmıştı lakin bugün bu keşif “Matthew Etkisi” olarak biliniyor. İsim, İncil’den geliyor. Zuckerman’ın bulgularına bu ismi Robert Merton isimli bir sosyolog verdi. Merton, 20 yüzyılın ünlü düşünürlerinden biri. Zuckerman’ın keşiflerine Merton da dayanak vermişti ve çalışmalarını bu bulgular ışığında ilerletti. Zuckerman bu keşfi yapmıştı ancak kendisi de birebir şeyi yaşamıştır. Zuckerman’ın yaptığı çalışmanın övgüsü eşi Robert Merton’a sarfiyat, eşi daha çok konuşulur.
Kaynak: Bir Atı Kanatlandırma Sanatı, Kevin Ashton,
https://en.wikipedia.org/wiki/Harriet_Zuckerman