Çocukluğumun ve gençliğimin en hoş anılarından biri de annemle olan çay sohbetlerimizdir. Çayı oldum mümkün çok sevdim ve hala de benim baş tacım. O vakitler beş çayı vakti geldi mi çayın yanında annem kesinlikle bir şeyler hazırladı. Peynirsiz, simitsiz ya da çökelek salatasız bir beş çayımız olmazdı bizim. Bir de bu sofranın bir ana kahramanı daha olurdu ki o da kaynana sopasıydı 🙂 Evet, yanlış okumadınız; “kaynana sopası” yani aslında öbür bir ismi ile Galeta. 🙂
O periyotta bizim memlekette, annemin ve etrafımdaki şahısların galetaya kaynana sopası demesi ile ben de bu sözcüğü öğrenmiştim. O kadar çok kanıksamıştım ki güya “Galeta” benim için farklı bir sözcüktü, doğrusu olan ise bu yiyeceğin ismi kaynana sopasıydı. Bu sözcüğün kökenini hiç bir vakit sorgulamadım. Yalnızca çubuk formunda olduğu için bu türlü deniyor diye düşündüm.
Üniversiteyi kazandım, memleket dışına çıktım, bir gün kaldığım kız yurduna dönmeden evvel İzmitli bir arkadaşım ile unlu mamuller satan bir yere girdik. Canım da nasıl kaynana sopası istedi anlatamam size. Aileye duyulan hasret memlekette yediğin içtiğin şeylere de yansıyor sanırım. Arkadaşım ile birlikte birkaç simit ve poğaça aldık ve sonra derken ben can alıcı soruyu sordum yer sahibine, “kaynana sopası var mı acaba?” Adamcağız yüzüme, “ne diyorsun evladım” der gibisine baktı. Baktım arkadaşım da yan yan bakıyor bana, düzgün misin sen diye. Bense onları hiç anlamıyorum. Kaynana sopası istiyorum yalnızca. Söylediğim şey benim için o kadar çok gerçek ki, onların anlamaması bana nazaran çok tuhaf bir şey. Sonra birkaç kez daha istediğim şeyi tekrar ettim fakat baktım ki anlaşamıyoruz, ne istedğimi görsel olarak tanım ettim. Galeta diyorsun yani dediler ve istediğimi elime tutuşturdular. Çıkışta arkadaşım, “İlahi Çiğdem, nedir bu ya, galetaya kaynana sopası denir mi allah aşkına” demişti 🙂
Benim için hiç aklımdan çıkmayacak bir anı olarak kaldı bu olay. Şimdilerde ise yalnızca galeta diyorum fakat zihnimde kaynana sopası yerini koruyor.
Bu anım, geçenlerde Günışığı Yayınlarından çıkan ve Andrew Clements tarafından ayzılan “Bunun Adı Findel” isimli kitabı okurken yine canlandı gözümde. Kızımın bir çırpıda okuduğu ve”Anne kesinlikle okumalısın, mükemmel bir kitap” diye önerdiği “Bunun Adı Findel’i elbette hemen elime alıverdim. Kitabı da iki saatte bitirdim.
Sözcüklerin hayatımıza nasıl girdiği benim de bir devir aklıma takılan bir mevzuydu. Örneğin, ben bu sedire niçin sedir diyorum, sedir sözcüğünü kim bulmuş? diye sorardım kendime. Lakin o periyotlar bunu merak ederken, “ben de yeni bir sözcük üreteyim” diye bir fikir gelmemişti aklıma. Ancak kitabımızın kahramanı Nick’in aklına bu türlü bir fikir geliyor ve kaleme Findel demeye başlıyor. Nick’in bu masumca başlattığı oyunun peşi sıra olaylar olaylar da büyüyor.
Kitapta edebiyat öğretmeni Bayan Granger’ın Nick’e yazdığı mektup ise beni çok duygulandırdı. Hayatımızda birtakım beşerler ve kimi olaylar derin izler bırakabiliyor.
Bence “Bunun İsmi Findel“’i kesinlikle okuyun, okutun. Çocuklar için 9 yaş üstü uygun diye düşünüyorum. Ancak yetişkinler de okumalı kesinlikle. Bilhassa lisan konusunda çocuklarda farkındalık yaratacak bir hikaye olduğunu düşünüyorum.
Bir de kitabın sonunda kendi sözcüğünüzü üretin. Hatta çocuğunuzla öğrencilerinizle birlikte yeni sözcük üretme oyunu oynayım. Muhakkak olmaz, keşfettiğiniz yeni sözcükler tahminen de sözlüklere giriverir. 🙂