Yapay Zeka, uzmanlık alanım olmayan lakin herkes üzere ilgiyle takip ettiğim, işim gereği de gelişmelerini takip ettiğim bir husus. Ve ben de herkes üzere merak ediyorum, yapay zekanın bir 10 sene sonra, bu kadar bile sürmeyecek tahminen, nerede olacağı konusunda.
Bizi uygun şeyler mi bekliyor, yoksa berbat şeyler mi? Bilim kurgu sinemalarındaki üzere savaşacağımız bir düşman mı olacak? Yoksa onun sayesinde en rahat, en üretici ve en refah günlerimizi mi yaşayacağız? Ben de bilmiyorum fakat gerçekçi iyimserler tarafında olmayı tercih ediyorum.
Elon Musk ve Sam Altman tarafından kurulan OpenAI şirketinin çıkardığı yapay zeka GPT-3 ise beni çok farklı bir hususta düşünmeye itti. GBPT-3’ün açılımı; Generative Pre-Training Transformer 3 (GPT-3), Türkçesiyle “Üretken Ön İşlemeli Dönüştürücü 3.
GPT-3’ün yapamadığı şey yok üzere; kodlama yapıyor, size kodlama öğretiyor, çeviri yapıyor, şiirler, özlü kelamlar, blog yazısı, makale yazıyor. Ona bir söz ya da bir cümle vermeniz kâfi, gerisi uygun biçimde getiriyor. Bir müellif üzere davranabiliyor. Reklam yazısı yazabiliyor, bir web sitesi ya da arayüz tasarlayabiliyor. Siz yalnızca ne istediğinizi yazıyorsunuz, gerisini GPT3 hallediyor. Sizin isminize tasarlayıp üretebiliyor. Yapay zekada İste Gelsin modeli üzere.
İşin farklı noktası ise muhakkak kişilikleri taklit edebiliyor ve bir insan üzere davranıp onun kişiliği ile yanıt verebiliyor. Hatta sanal bir öğretmen rolüne de bürünüyor. Hangi bireyden ve hangi husustan eğitim almak isterseniz onu yazıyorsunuz, o da size o kişiyi taklit ederek size eğitimi verebiliyor. Yani Elon Musk’dan ders almanız mümkün:) GPT-3 ayrıyeten imtihan hazırlayabiliyor, imtihan sonuçlarını değerlendirebiliyor.
Asıl ilgimi çeken mevzu ise röportaj çalışması oldu. Arjantin’de bir bilgisayar mühendisi yapay zekadan bir Einstein üzere davranmasını istiyor ve onunla geçersiz bir röportaj gerçekleştiriyor. Röportajın bir kısmını Barış Özcan görüntüsünde paylaşmıştı, izlemenizi öneririm.
Twitter’da “levelsio” isimli kullanıcı, GPT-3 algoritması aracılığıyla bilgisayara, “Koronavirüs ne vakit sona erecek?” sorusunu yöneltmiş. Programın karşılığı ise “31 Aralık 2023” olmuş. “Nasıl biteceğini de sor” diyen bir kullanıcının sorusunu yönelten levelsio, “Koronavirüs pandemisi enfekte olmuş tüm bireylerin vefatı ile sona erecektir” karşılığını almış.
Tüm bunları okurken ve dinlerken aklıma takılan bir bahis ise şu oldu, insanların yapay zekadan en ayırt edici özelliği olan yaratıcı düşünme hünerinin giderek daha da zorlaştığı. Elimizdeki teknolojilerle tüm tahliller o kadar süratli gerçekleşiyor ki, bu devirde yaratıcı ve yenilikçi olmak sanırım çok daha güç. Teknoloji sizin isminize düşünüp tasarlamaya yapabiliyor. bir yandan kolaylaştırıcı ve hızlandırıcı tesiri de var, kabul ediyorum ancak yeniden de yaratıcı düşünmede işimiz zorlaşıyor üzere geliyor bana.
Ama bir şey var ki biz hala öndeyiz. Nasıl mı?
GPT3’e yüklenen bilgi sayısı 410 milyar token yani wikipedia’daki bilginin 23 katı kadar. Dünyadaki tüm kitapların, makalelerin yüklendiğini düşünün. Bu kadar bilgiye sahip olmak elbette insanoğlunun yapabileceği bir şey değil. Öğrendiklerimiz hudutlu kalıyor. Üstelik herkesin öğrenme isteği ve marifeti de farklı. Kimi insan yeni bir şey öğrenmeye gerek duymadan yıllarını geçirebiliyor, kimisi de istekle, canla başla yeni şeyleri öğrenmeye çalışıyor. Kimisi de elindeki kaynaklarla yetinmeyi tercih edebiliyor. Yapay zeka bu hususta bizden önde. Ancak yapay zekanın bu kadar bilgiye sahip olması kâfi değil, bu bilgileri öğrenip işleyebilmesi de gerekiyor. Bunu yapabildiği vakit da bir insan üzere davranabiliyor. GPT-3 de bunu yapabiliyor aslında.
1300 – 1800 gram tartısında olan beynimizde yer alan 100 trilyon hudut hücresini düşünün. Bizi farklı kılan, yaratıcılığımızı oluşturan, yeni şeyler üretmemizi,teknolojiyi geliştirmemizi sağlayan da bu hudut hücreleri ortasında oluşturduğumuz ilişkiler. Öğrendiklerimiz hudutlu ancak değerli olan bu ilişkileri oluşturabilmek. Ve siz yeni ilişkiler kurdukça daha yaratıcı ve yenilikçi oluyorsunuz.
GPT-3’ünde bu hudut ağlarına emsal, bilgiler ortasında irtibatları kurabilmesini sağlayan 175 milyar paremetresi var. Şimdilik beşerden az fakat kullanım açısından baktığımızda yapay zeka bu parametrelerin hepsini kullanabiliyor, Lakin biz insanların sahip olduğumuz hudut hücrelerini ne kadar kullandığımız ve ne kadar yeni irtibat oluşturduğumuz kısmı ise tartışılır ve bireylere nazaran değişiyor. Bir Elon Musk’in beyni ile hiçbir şey öğrenmeyen, gün boyunca toplumsal medyada takılıp boş vakit geçirenlerin beynindeki irtibat sayısı elbetteki farklı olacaktır.
Yapay zeka insanı yener mi? Bizim düşmanımız olur mu? sorusunun yanıtı ise aslında yeniden bizde yatıyor. İnsanoğlu olarak sahip olduğumuz yetileri daha çok farkındalıkla kullanmak ve marifetlerimizi geliştirmek gerekiyor. Bilgisayarların, yapay zekanın sahip olmadığı empati yeteneğimiz, duygusal zekamız çok lakin çok değerli. Sahip olduğumuz nöronları aktif kullanmak, yenilikçi düşünmek ve bununla ilgili yaratıcılık kasımızı daima geliştirmek geliyor. Tina Seeling’in “Herkes İçin Yaratıcı Zeka” kitabında belirttiği üzere; Yaratıcılık üzerine düşünmeniz değil, yapmanız gereken şey. Ve onun “İnovasyon Motoru” olarak isimlendirdiği modeli ile Kültür, Hayal Gücü, Ortam, Tavır, Bilgi ve Kaynaklar etmenlerinin bir ortada çalışması gerekiyor.
Yani yaratıcı düşünmek en kıymetli hünerimiz olacak tekrar. Hala de vaktimiz var! Motor daima çalışmalı:)
Kaynaklar:
OpenAI, Barış Özcan – Yapay zeka dünyasındaki en büyük sıçrama gerçekleşti! GPT-3 nedir?, BBC Haber – Yapay zekâ: Yeni kuşak GPT-3 yüzünden korkmalı mı, sevinmeli mi?