Evet, ben de kabul ediyorum, icat edilen en hoş makinelerden biri de Bulaşık Makinesi. Yalnızca boşaltması benim için bir işkence… İlerde bunun için de bir tahlil bulunacağını umut ediyorum. 🙂
Elbette her icadın gerisinde bir sorun vardır ve bulaşık makinesinin de icadının altında yatan temel sorun çok sayıda bulaşığın elde yıkanmasının zorluğu ve bir de bunları yıkarken çok sayıda tabak, çanak ve bardağın kırılması idi. Fakat sıkıntıları yaşayanların içinde, ben buna nasıl tahlil üretebilirim? deyip baş yoranlar kazanıyor elbette. Tıpkı, Amerikalı Josephine Cochrane (1839 – 1913) üzere.
Josephine varlıklı bir bayandı ve dolayısı ile evinde pek çok parti veriyordu, çok sayıda konuk ağırlıyordu. Elbette meskeninde bulaşıkları yıkayan yardımcıları vardı lakin yaşadığı temel sorun, en kıymetli çini tabaklarının yardımcıları tarafından elle yıkanırken kırılmasıydı. İstediği ihtimamı göstermiyorlardı. Bunun üzerine bulaşıkları kendi yıkamaya başladı. Bir gün elleri sabunlu bir halde bulaşıkları yıkarken, dikiş diken bir makine var da bulaşıkları yıkayan bir makine neden olmasın diye sordu kendine ve süratlice konutunun ardındaki bir barınakta tasarım çalışmalarına koyuldu.
Çalışmaları devam ederken kocası vefat etti ve pek çok borçla baş başa kaldı. Fakat tüm bunlar ona daha çok itici bir kuvvet verdi. Dizaynını hayata geçirip, ticarileştirmeye kararlıydı. Bu süreçte bulaşıkların bir makine tarafından yıkanması ile ilgili farklı çalışmalar da yapıldı, patentler de alındı ancak hiçbiri de kullanışlı olmadığı için ticarileştirme başarısı gösteremedi.
Tasarımları üzerinde çalışmalara devam etti Josephine. Babası bir inşaat mühendisiydi, kim bilir tahminen de içindeki mühendislik tutkusu babasından geliyordu. Ayrıyeten farklı bir bilgi daha var ki, Josephine’nin büyük büyükbabası Buharlı Gemiyi icat eden kişi John Fitch idi. Yani mucitlik genlerde varmış sanırım. Üstelik buharlı geminin icadı ile ilgili bilgiye de sahip olması dizaynında da ona büyük kolaylıklar sağladı.
Sonunda 1886’da dizaynına patent aldı ve “Cochrane Bulaşık Makinesi” olarak ismini verdi. Kendi fabrikasını kurdu, üretime başladı ve elinde geldiğince makinesini pazarlamaya çalıştı. Tüm lokal gazetelerde tanıttı. 1893’te Cochrane, makinesini Chicago Dünya Fuarı’nda sundu. Bu fuarda yer alan tüm restoranları kendi makinesi kullanmaları için ikna etti. Daha sonra sıcak suyla durulamanın dezenfekte süreci için çok kıymetli olduğunu anlatarak tüm hastanelerde ve okullarda kullanılması için müşterilerini ikna etti.
1912’de, 73 yaşında, Cochrane hala kendi makinelerini satıyordu. 1913 yılında da öldü. 1916’da şirketi artık Whirlpool Şirketi olan Hobart tarafından satın alındı. Cochrane kurucu olarak kabul edilir.
Elbette o vakit icat ettiği makine kolay bir sistemle çalışıyordu. Sabunlu su fışkırtarak bulaşıkları yıkayan bu bulaşık makinasında daima su devridaimi ile bulaşıklar kolaylıkla yıkanıyordu. Büyük işletmelerde ise bu yıkamada buhar gücünden faydalanılıyordu.
Elbette inovasyonun gücü, şimdiki bulaşık makinelerini daha akıllı birer makinelere dönüştürdü. Çeşitli programlar, daha az su ile daha fazla paklık üzere pek çok özellikleri var şimdiki makinelerin. Ve yeniliklerin de sonu gelmeyecek, buna eminim.